۹۰ سالگی فرش ایران و گفتگو با سیدمحمود حسینی

به مناسبت نودمین سالگرد ملی شدن شرکت سهامی فرش ایران، مجموعه‌ای از گفتگوها با همکاران پیشکسوت این شرکت انجام شده است؛ افرادی که سال‌ها از عمر حرفه‌ای خود را در مسیر حفظ، تولید و اعتلای فرش دستباف ایرانی سپری کرده‌اند. در این بخش گفتگویی داریم با آقای سیدمحمود حسینی، همکار بخش بازرگانی شرکت سهامی فرش ایران که در آن از تجربیات کاری، خاطرات حرفه‌ای و نگاه خود به مسیر طی شده این مجموعه در طول دهه‌های فعالیت سخن می‌گوید.

• لطفاً خودتان را معرفی کنید و از سابقه فعالیت‌تان در شرکت سهامی فرش ایران بفرمایید.

بنده سید محمود حسینی هستم و بیش از سی سال در خدمت شرکت سهامی فرش ایران بودم. حدود سال ۱۳۷۰ از طریق آگهی استخدام وارد شرکت شدم، هر چند در چند مجموعه دیگر نیز مصاحبه داده بودم، اما به دلیل علاقه‌ای که به فرش داشتم، این مجموعه را انتخاب کردم.
در سال ۱۳۶۹ دانشکده فرشی راه‌اندازی شد و من هم به عنوان دانشجو شروع به تحصیل کردم و موفق به گرفتن مدرک کاردانی رشته فرش شدم. از میان حدود شصت نفر دانشجو، در نهایت سی و چند نفر در شرکت باقی ماندند و بنده نیز جزو همان افراد بودم. بعد از آن در سال ۱۳۹۶ هم مدرک کارشناسی فرش خود را از دانشگاه علمی-کاربردی ولنجک گرفتم.
پس از گذشت بیش از سی سال، برخی از همکاران بازنشسته دوباره به همکاری دعوت شدند که بنده نیز افتخار ادامه فعالیت در شرکت را داشتم.

• فضای کاری و جایگاه شرکت فرش ایران در سال‌های ابتدایی فعالیت شما چگونه بود؟

در آن سال‌ها، شرکت سهامی فرش ایران از ابهت و جایگاه بسیار ویژه‌ای برخوردار بود و نگاه کاملاً متفاوتی به فرش دستباف وجود داشت. فرش دستباف به عنوان یک هنر-صنعت ارزشمند شناخته می‌شد و شرکت فرش نقش محوری و تعیین‌کننده‌ای در هدایت این حوزه داشت.
هر چند در طول سال‌ها تغییر مدیریت‌ها و تفاوت سلیقه‌ها باعث فراز و نشیب‌هایی شد، اما با وجود همه این مسایل، جایگاه شرکت همواره در سطحی بالاتر از بسیاری از تولیدکنندگان دیگر باقی مانده است.

• به نظر شما جایگاه فرش دستباف ایران در مقایسه با سایر کشورها چگونه است؟

به اعتقاد من، فرش دستباف ایران در جهان بی‌رقیب است. در سال‌های گذشته مخصوصا در دهه هفتاد ما در نمایشگاه‌های بین‌المللی مختلفی شرکت می‌کردیم، مثل نمایشگاه‌های آلمان، ایتالیا، پرتغال و… . در این نمایشگاه‌ها و بازارهای بین‌المللی، فرش ایران همواره یک سر و گردن بالاتر از فرش‌های کشورهای پاکستان، ترکیه، افغانستان، نپال، چین و حتی برخی کشورهای اروپایی قرار داشت و دارد. هر چند در کشورهایی مانند فرانسه یا پرتغال نیز در گذشته فرش‌هایی بافته می‌شد، اما هیچ کدام از نظر کیفیت، اصالت و ارزش هنری به فرش دستباف ایران نمی‌رسند.
شرکت سهامی فرش ایران از سال ۱۳۱۴ تاکنون متولی اصلی فرش ایران بوده و علی‌رغم فراز و نشیب‌ها و تفاوت سلیقه مدیران در دوره‌های مختلف، همچنان جایگاه برتری در تولید فرش دستباف دارد.

• نقش عشق و علاقه را در بافت و تولید فرش دستباف چگونه ارزیابی می‌کنید؟

فرش دستباف بدون عشق و علاقه معنا ندارد. چه بافنده، چه فروشنده و چه خریدار، همگی با نوعی دلبستگی عمیق با فرش ارتباط دارند.
بافندگان، گره به گره با عشق کار می‌کنند و در بسیاری از مناطق، با شعر و آواز رنگ‌ها را می‌بافند؛ مانند کرمان، کاشان و بیرجند و… . این هنر صرفاً بر پایه مزد و درآمد نیست، بلکه علاقه و عشق عامل اصلی تداوم آن تا امروز بوده است.

• چه توصیه‌ای برای نسل جوانی که قصد ورود به حوزه فرش دستباف را دارند، دارید؟

فعالیت در حوزه فرش دستباف کاری دشوار و زمان‌بر است و برای افرادی که به دنبال سود سریع هستند، مناسب نیست. فرش برخلاف کالاهایی مانند طلا، رشد قیمتی سریع ندارد و ارزش افزوده آن متناسب با زحمتی که برای تولیدش صرف می‌شود، کمتر دیده می‌شود.
امروزه سلیقه بازار به سمت طرح‌های ساده و مدرن رفته است. لازم است ضمن حفظ اصالت، طرح و رنگ‌ها متناسب با نیاز و سلیقه روز مشتریان به‌روزرسانی شود و تولید بر اساس خواست بازار انجام شود. همچنین یادمان باشد که بافنده‌ها، سرمایه‌های اصلی این صنعت هستند و باید همیشه پشتیبان این قشر هنرمند باشیم.

• در پایان، اگر خاطره‌ای ماندگار از دوران کاری خود دارید، بیان بفرمایید.

یکی از خاطرات جالب من مربوط به مشتری‌ای به نام آقای زرنگی است. ایشان در سال‌های ۱۳۸۵–۱۳۸۴ حدود ۱۰۰ تخته فرش با کیفیت بالا از شرکت سهامی فرش ایران خریداری کرده بود که قرار بود به آمریکا ارسال شوند. اما به دلیل اعمال تحریم‌ها، محموله کشتی اجازه ورود پیدا نکرد و به ناچار تمام فرش‌ها به ایران بازگردانده شد. با وجود پرداخت کامل وجه، ایشان با توجه به اعتمادی که به مجموعه داشت از ما خواست فرش‌ها از طریق شرکت سهامی فرش در ایران به فروش برسند. نمونه‌هایی از آن فرش‌ها گاهی در حراج فرش‌های دستباف روز دوشنبه ارایه می‌شوند که به اسم فرش زرنگی معروف هستند.
یکی دیگر از خاطرات به یاد ماندنی و خوب من مربوط به همکاری با آقای ماتسو از ژاپن در سال ۱۳۸۳ است. ایشان برای خرید به مجموعه شرکت سهامی فرش ایران آمدند. با صداقت در قیمت‌گذاری و تعامل درست، ارتباطی دوستانه بین ما شکل گرفت که منجر به خریدهای مکرر ایشان در سال‌های بعدی از شرکت شد و هنوز هم ادامه دارد. بعد از مدتی، ایشان بنده و همسرم را به ژاپن دعوت کردند و تمام هماهنگی‌ها، هزینه‌های سفر و اسکان ما را تقبل کردند، که چیزی حدود ۳۸۰۰ دلار شد.
آقای ماتسو واقعاً آدم بااخلاقی است و هنوز هم با هم در ارتباطیم. قرار بود تابستان امسال مجددا به ایران بیاید که بخاطر مسائل پیش آمده در ایران امکان‌پذیر نبود.
این خاطره یکی از خاطره‌های خیلی خوب من است؛ چون از یک خرید ساده، به یک رفاقت واقعی رسیدیم.